Mojżesz, postać o fundamentalnym znaczeniu dla trzech wielkich religii monoteistycznych – judaizmu, chrześcijaństwa i islamu – jest uznawany za jednego z najważniejszych proroków i prawodawców w historii. Według tradycji rabinicznej, żył w latach 1391–1271 p.n.e., co czyniłoby go postacią żyjącą ponad 3400 lat temu. Wychowany na dworze egipskim po adopcji przez córkę faraona, Mojżesz stał się przywódcą, który wyprowadził lud Izraela z niewoli egipskiej, a następnie przekazał mu Prawo Boże na górze Synaj. Jego życie, naznaczone boskimi objawieniami i trudami wędrówki przez pustynię, ukształtowało fundamenty cywilizacji zachodniej i nadal inspiruje miliony ludzi na całym świecie.
Najważniejsze fakty:
- Wiek: Na rok 2024 miałby około 3415 lat (według tradycji rabinicznej).
- Żona/Mąż: Sefora (córka Jetry).
- Dzieci: Gerszom, Eleizer.
- Zawód: Prorok, prawodawca, przywódca duchowy i polityczny.
- Główne osiągnięcie: Wyprowadzenie Izraelitów z niewoli egipskiej i przekazanie im Prawa Bożego.
Kim był Mojżesz?
Mojżesz, którego hebrajskie imię brzmi מֹשֶׁה (Mōše), jest postacią o niekwestionowanym znaczeniu w historii religii. Jego imię, nadane mu przez egipską księżniczkę, która znalazła go w koszyku na Nilu, wywodzi się od semickiego rdzenia oznaczającego „wyciągać” lub od egipskiego słowa „dziecko”. Urodzony w krainie Goszen w Dolnym Egipcie, w okresie narastającego ucisku Izraelitów, jego życie potoczyło się w sposób niezwykły. Tradycja rabiniczna datuje jego narodziny na rok 1391 p.n.e., a śmierć na 1271 p.n.e., co oznacza, że zmarł w wieku 120 lat, w krainie Moab, tuż przed wejściem Izraelitów do Ziemi Obiecanej. Według przekazów, jego fizyczna i umysłowa sprawność pozostała niezmieniona aż do kresu życia. Mojżesz jest uznawany za centralną postać judaizmu, proroka najwyższej rangi, a jego nauki i dzieje stanowią fundament dla chrześcijaństwa i islamu, a także mają znaczenie dla samarytanizmu, bahaizmu i wierzeń Druzów.
Życie osobiste i rodzina Mojżesza
Pochodzący z rodu Lewiego, Mojżesz był synem Amrama i Jochebed. Jego losy nabrały nieoczekiwanego obrotu, gdy jako niemowlę został odnaleziony i adoptowany przez córkę faraona. Wychowywał się więc w luksusie egipskiego dworu, co stanowiło dramatyczny kontrast z tragicznym losem jego pobratymców. Posiadał dwoje starszego rodzeństwa: siostrę Miriam i brata Aarona, który później odegrał kluczową rolę u jego boku. Po ucieczce z Egiptu do krainy Madian, Mojżesz poślubił Seforę, córkę Jetry, madianickiego kapłana. Z Seforą miał dwóch synów: Gerszoma i Eliezera. Teksty biblijne wspominają również o jego związku z kobietą z ludu Kusz, znaną jako Kuszytka, co podkreśla złożoność jego życia osobistego poza rolą proroka i przywódcy.
Genealogia Mojżesza
- Rodzice: Amram i Jochebed (pokolenie Lewiego).
- Rodzice adopcyjni: Córka faraona.
- Rodzeństwo: Miriam (siostra), Aaron (brat).
- Żony: Sefora (córka Jetry), kobieta z ludu Kusz.
- Synowie: Gerszom, Eleizer (z Sefory).
Droga do wyzwolenia: Kariera i działalność Mojżesza
Ucieczka z Egiptu i czas w Madianie
Jako młody mężczyzna, Mojżesz dokonał czynu, który na zawsze odmienił jego życie. Zabił egipskiego nadzorcę, który znęcał się nad hebrajskim niewolnikiem. Obawiając się kary śmierci, musiał uciekać z Egiptu do krainy Madian. Tam, przez wiele lat, prowadził życie pasterza. Ten okres odosobnienia był kluczowy dla jego rozwoju duchowego i psychicznego, przygotowując go do przyszłych, monumentalnych zadań.
Powołanie przy płonącym krzewie
Przełomowym momentem w życiu Mojżesza było mistyczne doświadczenie na górze Horeb. Bóg objawił mu się w postaci płonącego krzewu, który nie spalał się. W tym boskim objawieniu Mojżesz usłyszał swoje powołanie do misji wyzwolenia Izraelitów z egipskiego ucisku, a także poznał imię Boga – JHWH. To wydarzenie stanowiło formalne rozpoczęcie jego kariery jako proroka i przywódcy narodu.
Konfrontacja z faraonem i dziesięć plag
Po powrocie do Egiptu, Mojżesz, wraz ze swoim bratem Aaronem, stanął przed faraonem, domagając się wypuszczenia Izraelitów. Gdy faraon konsekwentnie odmawiał, Bóg, za pośrednictwem Mojżesza, zesłał na Egipt dziesięć straszliwych plag. Każda z nich była demonstracją boskiej mocy i miała na celu złamanie uporu faraona oraz uwolnienie zniewolonego ludu.
Przejście przez Morze Czerwone
Po długiej serii plag, faraon w końcu ustąpił i pozwolił Izraelitom opuścić Egipt. Mojżesz poprowadził swój lud w kierunku Morza Czerwonego. Gdy armia egipska ścigała ich, Mojżesz, na rozkaz Boży, rozdzielił wody morza, tworząc bezpieczne przejście dla Izraelitów. Wkrótce potem wody powróciły, pogrzewając ścigających ich Egipcjan. To wydarzenie jest jednym z najbardziej doniosłych cudów w historii biblijnej.
Otrzymanie Prawa na Synaju i upadek przy złotym cielcu
Po wyjściu z Egiptu i przejściu przez pustynię, Mojżesz wszedł na górę Synaj, gdzie otrzymał od Boga kamienne tablice z Dziesięcioma Przykazań. Stanowiły one fundament prawa i moralności dla narodu izraelskiego. Niestety, podczas nieobecności Mojżesza, lud uległ pokusie i stworzył złotego cielca, czcząc go jako bóstwo. Ten incydent obnażył słabość wiary ludu i doprowadził do boskiego gniewu.
Czterdziestoletnia wędrówka przez pustynię
W reakcji na niewiarę ludu, szczególnie po powrocie dwunastu szpiegów z Kanaanu, którzy zniechęcili Izraelitów do podboju obiecanej ziemi, Mojżesz przez czterdzieści lat prowadził swój lud przez pustynię. Ta długotrwała wędrówka była karą za niewiarę i miała na celu wychowanie nowego pokolenia, gotowego do przyjęcia dziedzictwa Ziemi Obiecanej.
Dziedzictwo i wpływ Mojżesza
Mojżesz jest powszechnie uznawany za prawodawcę i pośrednika przymierza między Bogiem a narodem Izraela. Jego kluczowym osiągnięciem było ustanowienie Przymierza Mojżeszowego, które zdefiniowało Izrael jako naród wybrany i określiło zasady jego życia religijnego i społecznego. To fundamentalne dla judaizmu przymierze wywarło ogromny wpływ na rozwój cywilizacji zachodniej i kształtowanie jej wartości.
Ustanowienie kapłaństwa
Podczas pobytu na Synaju, Mojżesz formalnie ustanowił instytucję kapłaństwa, powierzając tę rolę swojemu bratu Aaronowi i jego potomkom. Stworzenie dziedzicznego kapłaństwa zapewniło ciągłość obrzędów religijnych i posługi duchowej, która była niezbędna dla właściwego funkcjonowania kultu.
Wpływ na prawo i politykę
Postać Mojżesza stała się niezaprzeczalnym symbolem wolności, sprawiedliwości i praworządności. Jego dziedzictwo wykracza poza sferę religijną, inspirując ruchy społeczne i polityczne na przestrzeni wieków. Amerykańscy Ojcowie Założyciele oraz liderzy ruchów na rzecz praw obywatelskich często odwoływali się do Mojżesza jako wzoru wyzwoliciela i prawodawcy, co świadczy o uniwersalnym charakterze jego przesłania.
Upamiętnienie w przestrzeni publicznej USA
Jako wielki prawodawca, Mojżesz jest uwieczniony w wielu ważnych budynkach rządowych Stanów Zjednoczonych, w tym w Sądzie Najwyższym i w Izbie Reprezentantów. Jego obecność w tych miejscach symbolizuje trwałe znaczenie zasad prawnych i moralnych, które przekazał, oraz jego rolę jako archetypu prawodawcy.
Mojżesz w sztuce i kulturze
Jednym z najbardziej znanych przedstawień Mojżesza jest monumentalny posąg dłuta Michała Anioła. Charakterystyczną cechą tej rzeźby są rogi na głowie postaci, które wynikają z błędnego średniowiecznego tłumaczenia hebrajskiego słowa oznaczającego „promieniowanie” jako „rogi”. Ten artystyczny detal stał się ikoną i często pojawia się w kontekście przedstawień Mojżesza w sztuce.
Mojżesz w kinematografii
Historia Mojżesza wielokrotnie inspirowała twórców filmowych i telewizyjnych. Kultowe dzieła takie jak „Dziesięcioro przykazań” Cecila B. DeMille’a czy animowany „Książę Egiptu” przybliżyły jego epicką opowieść milionom widzów na całym świecie, kształtując współczesne wyobrażenie o tej biblijnej postaci.
Aspekty fizyczne i zdrowotne Mojżesza
Wada wymowy
Sam Mojżesz przyznał przed Bogiem, że nie jest wymowny i ma trudności z płynnym wysławianiem się. Ta cecha, często interpretowana jako jąkanie, była powodem, dla którego Aaron, jego brat, pełnił rolę jego rzecznika przed faraonem i ludem. Mimo tej niedoskonałości, Mojżesz stał się potężnym przywódcą i mówcą, co dowodzi, że siła przekazu wykracza poza doskonałość formy.
Wyjątkowa kondycja fizyczna
Biblia podkreśla niezwykłą kondycję fizyczną Mojżesza, nawet w wieku 120 lat. Zaznacza, że jego wzrok nie był przyćmiony, a siły żywotne go nie opuściły aż do dnia śmierci. Ta nadludzka sprawność, przypisywana boskiej łasce, świadczy o jego wyjątkowości i wytrzymałości, niezbędnej do długotrwałego i wymagającego przywództwa.
Tajemnice i kontrowersje związane z Mojżeszem
Nieznane miejsce pochówku
Miejsce pochówku Mojżesza na górze Nebo pozostaje owiane tajemnicą. Według tradycji, celowe ukrycie jego grobu miało zapobiec kultowi jednostki i bałwochwalstwu. Ta tajemnica dodaje mistycznej aury postaci Mojżesza i podkreśla jego pokorę wobec Boga.
Legenda o miedzianym wężu
Podczas jednej z trudniejszych faz wędrówki przez pustynię, Mojżesz, na polecenie Boga, stworzył miedzianego węża na palu. Widok tego węża miał uzdrawiać Izraelitów ukąszonych przez jadowite węże. Ta historia jest symbolem boskiej interwencji, mocy uzdrawiania i znaczenia wiary w posłuszeństwie.
Krytyka i bunty wobec jego przywództwa
Mimo swojego boskiego powołania, przywództwo Mojżesza nie było pozbawione wyzwań. Biblijne teksty opisują bunt Koracha przeciwko jego władzy oraz krytykę ze strony jego rodzeństwa, Miriam i Aarona. Te wydarzenia ukazują, że nawet największym przywódcom zdarzają się konflikty i wyzwania, a ich autorytet nie zawsze był bezwarunkowo akceptowany przez wszystkich.
Postać Mojżesza, jako wyzwoliciela, prawodawcy i proroka, stanowi kamień węgielny dla rozwoju duchowego i cywilizacyjnego świata. Jego historia, pełna boskich interwencji, ludzkich słabości i niezłomnej wiary, do dziś inspiruje i stanowi symbol nadziei na wolność oraz sprawiedliwość.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Co to znaczy Moses?
„Moses” to angielska forma imienia Mojżesz, które w języku hebrajskim brzmi Mosze. Imię to prawdopodobnie pochodzi od egipskiego słowa oznaczającego „narodzić się” lub „syn”, co odzwierciedla jego odnalezienie w wodach Nilu.
Kim był Moses?
Mojżesz był prorokiem i przywódcą Izraelitów, któremu przypisuje się wywiedzenie swojego ludu z niewoli egipskiej. Jest kluczową postacią w judaizmie, chrześcijaństwie i islamie, uznawaną za odbiorcę Dziesięciu Przykazań.
Ile lat miał Mojżesz kiedy zamieszkał z córką faraona?
Biblijny opis nie podaje dokładnego wieku Mojżesza w momencie, gdy został adoptowany przez córkę faraona. Z kontekstu wynika, że był niemowlęciem, które zostało znalezione w koszyku na rzece Nil.
Czy istnieją jakieś dowody na istnienie Mojżesza?
Historyczne dowody archeologiczne bezpośrednio potwierdzające istnienie Mojżesza są ograniczone i trudne do jednoznacznego ustalenia. Jego postać jest przede wszystkim opisana w tekstach religijnych, które stanowią podstawę wiary dla wielu społeczności.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Moses
