Borys Bieriezowski: Od oligarchy do wroga Putina. Śmierć i samobójstwo

2

Boris Abramowicz Bieriezowski, urodzony 23 stycznia 1946 roku w Moskwie, był postacią niezwykle wpływową i kontrowersyjną w historii postsowieckiej Rosji. Jako wybitny matematyk, który z czasem przekształcił się w rosyjskiego oligarchy i biznesmena, odegrał kluczową rolę w polityce kraju, szczególnie w okresie prezydentury Borysa Jelcyna. Jego życie, naznaczone błyskawicznym wzrostem fortuny, burzliwą karierą polityczną, konfliktem z Kremlem i tragicznym końcem, stanowi fascynujący przykład dynamiki władzy i transformacji w Rosji. Na styczeń 2025 roku, gdyby żył, miałby 79 lat.

W 2003 roku, przebywając na emigracji politycznej w Wielkiej Brytanii, Boris Bieriezowski dokonał znaczącej zmiany swojej tożsamości, przyjmując nazwisko Płaton Jelenin. Decyzja ta, prawdopodobnie motywowana względami bezpieczeństwa i chęcią dystansowania się od rosyjskich wpływów, symbolizowała nowy etap w jego życiu. Nowe nazwisko, prawdopodobnie utworzone od imienia jego żony Jeleny, stało się jego oficjalną tożsamością w Wielkiej Brytanii.

Najważniejsze fakty:

• Wiek: 79 lat (na styczeń 2025, gdyby żył)
• Żona/Mąż: Jelena (wspomniana jako inspiracja dla nowego nazwiska)
• Dzieci: Brak informacji w dostarczonym tekście
• Zawód: Matematyk, oligarcha, biznesmen, polityk
• Główne osiągnięcie: Budowa fortuny i znaczący wpływ polityczny w Rosji lat 90.; członek-korespondent Rosyjskiej Akademii Nauk

Kim był Boris Bieriezowski? Podstawowe informacje biograficzne

Boris Abramowicz Bieriezowski, urodzony 23 stycznia 1946 roku w Moskwie, był postacią, która wywarła znaczący wpływ na losy Rosji w okresie postsowieckim. Swoją karierę rozpoczął jako ceniony naukowiec, ale to wejście do świata biznesu i polityki uczyniło go jedną z najbardziej rozpoznawalnych i kontrowersyjnych postaci końca XX i początku XXI wieku. Jego życie było świadectwem dynamicznych zmian, jakie zachodziły w Rosji, od naukowego zacisza, przez budowanie fortuny, aż po zaangażowanie w najwyższe kręgi władzy, a następnie konflikt z Kremlem i emigrację.

Dane osobowe i pochodzenie

Boris Abramowicz Bieriezowski przyszedł na świat 23 stycznia 1946 roku w Moskwie. W stolicy Związku Radzieckiego spędził swoje dzieciństwo i wczesną młodość, zdobywając tam również wykształcenie. Jego moskiewskie korzenie stanowiły punkt wyjścia dla niezwykłej ścieżki kariery, która zaprowadziła go od naukowych laboratoriów po gabinety władzy i międzynarodowe salony.

Zmiana tożsamości

W 2003 roku, już po opuszczeniu Rosji i przebywając na emigracji w Wielkiej Brytanii, Boris Bieriezowski formalnie zmienił swoje dane osobowe na Płaton Jelenin. Decyzja ta, uzyskana za zgodą brytyjskiego Ministerstwa Spraw Zagranicznych, była znaczącym krokiem, który miał na celu zapewnienie mu większego bezpieczeństwa i anonimowości. Nowe nazwisko, prawdopodobnie stworzone od imienia jego żony Jeleny, stało się jego oficjalną tożsamością w Wielkiej Brytanii, pod którą podróżował, między innymi do Gruzji, co podkreślało jego nowy status i potrzebę ochrony.

Wykształcenie

Droga edukacyjna Borisa Bieriezowskiego rozpoczęła się w 1962 roku w Moskiewskim Instytucie Leśnym, gdzie studiował na wydziale techniki obliczeniowej. Po ukończeniu studiów w 1967 roku, kontynuował swoją ścieżkę akademicką na prestiżowym wydziale matematyczno-mechanicznym Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego imienia M.W. Łomonosowa. To solidne wykształcenie matematyczne i techniczne stanowiło fundament dla jego późniejszych sukcesów w świecie nauki i biznesu.

Kariera naukowa i akademicka

Zanim Boris Bieriezowski stał się znanym oligarchą i postacią polityczną, ugruntował swoją pozycję jako wybitny naukowiec. Jego intelektualne zdolności i pasja do matematyki znalazły odzwierciedlenie w licznych publikacjach i osiągnięciach naukowych, które położyły podwaliny pod jego późniejszą karierę w zupełnie innych dziedzinach.

Stopnie naukowe i specjalizacje

Boris Bieriezowski posiadał imponujące kwalifikacje naukowe. Był doktorem nauk matematyczno-fizycznych, a w 1983 roku obronił doktorat z nauk technicznych. Dziesięć lat wcześniej, w 1973 roku, uzyskał tytuł magistra. Jego specjalizacja obejmowała kluczowe dziedziny nauki i techniki, co świadczy o szerokim zakresie jego wiedzy i umiejętności analitycznych.

Praca badawcza

Przez wiele lat Boris Bieriezowski był związany z Instytutem Problemów Zarządzania Akademii Nauk ZSRR. W tej instytucji rozwijał swoją karierę naukową, prowadząc badania i publikując prace, które przyczyniły się do rozwoju dziedzin takich jak informatyka i automatyzacja. Okres pracy w instytucie był kluczowy dla jego rozwoju intelektualnego, zanim zdecydował się na wkroczenie w świat wielkiego biznesu i polityki.

Członkostwo w Rosyjskiej Akademii Nauk

Znaczenie Borisa Bieriezowskiego jako naukowca potwierdził jego wybór na członka-korespondenta Rosyjskiej Akademii Nauk w 1991 roku. Specjalizował się wówczas w dziedzinach informatyki, techniki obliczeniowej oraz automatyzacji, co świadczy o jego wkładzie w rozwój tych kluczowych obszarów nauki w Rosji. Członkostwo w tak prestiżowej instytucji stanowiło potwierdzenie jego pozycji w środowisku akademickim.

Droga do potęgi: Biznes i polityka

Przejście Borisa Bieriezowskiego z nauki do biznesu i polityki było jednym z najbardziej spektakularnych zjawisk postsowieckiej Rosji. Wykorzystując swoje zdolności analityczne i sieć kontaktów, szybko stał się kluczową postacią w budowaniu nowego porządku ekonomicznego i politycznego kraju. Jego wpływy sięgały najwyższych szczebli władzy, co miało dalekosiężne konsekwencje.

Współpraca z Borysem Jelcynem i „rodzina kremlowska”

Boris Bieriezowski stał się nieodłączną częścią elity władzy w Rosji lat 90., tworząc tzw. „rodzinę kremlowską”. Jego bliska współpraca z prezydentem Borysem Jelcynem była kluczowa dla jego rosnących wpływów. Aktywnie finansował kampanie wyborcze Jelcyna, co zapewniało mu nie tylko dostęp do najwyższych kręgów władzy, ale także realny wpływ na decyzje polityczne i gospodarcze w kraju. Był postacią, która potrafiła skutecznie lobbować i kształtować kierunek rozwoju Rosji.

Finansowanie kampanii wyborczych

Jednym z filarów potęgi Borisa Bieriezowskiego było jego zaangażowanie finansowe w kampanie wyborcze Borysa Jelcyna. Jako jeden z najbogatszych ludzi w Rosji, dysponował znacznymi środkami, które inwestował w promowanie swojego kandydata. To wsparcie finansowe nie tylko umacniało pozycję Jelcyna, ale także budowało potęgę i wpływy samego Bieriezowskiego, otwierając mu drzwi do strategicznych decyzji i lukratywnych biznesów.

Funkcje międzynarodowe

Szczytowym momentem oficjalnej kariery urzędniczej Borisa Bieriezowskiego było sprawowanie funkcji Sekretarza Wykonawczego Wspólnoty Niepodległych Państw (WNP) w latach 1998–1999. To prestiżowe stanowisko międzynarodowe potwierdzało jego znaczenie na arenie politycznej i jego rolę w kształtowaniu relacji między byłymi republikami radzieckimi. Jego zaangażowanie w WNP świadczyło o ambicjach i możliwościach kreowania polityki regionalnej.

Majątek i pozycja w Rosji lat 90.

Boris Bieriezowski był uosobieniem dynamicznego wzrostu fortun w Rosji lat 90. Okres postsowiecki stworzył bezprecedensowe możliwości dla przedsiębiorczych jednostek, a Bieriezowski wykorzystał je w sposób mistrzowski, stając się jednym z najbogatszych i najbardziej wpływowych ludzi w kraju. Jego majątek i wpływy budziły podziw, ale także kontrowersje.

Status najbogatszego człowieka w Rosji

W 1995 roku Boris Bieriezowski został oficjalnie uznany za najbogatszego człowieka w Rosji. Ten tytuł był efektem błyskawicznego gromadzenia fortuny w pierwszej połowie lat 90. XX wieku, co było możliwe dzięki prywatyzacji i strategicznym inwestycjom w kluczowe sektory gospodarki. Jego sukces finansowy był symbolem nowej epoki w Rosji, gdzie kapitał i wpływy polityczne często szły w parze.

Wycena majątku przez Forbes

W 1997 roku amerykański magazyn „Forbes” oszacował majątek Borisa Bieriezowskiego na około 3 miliardy dolarów amerykańskich. Ta imponująca suma czyniła go jednym z najbardziej wpływowych finansistów tamtego okresu na świecie. Jego fortunę budowano w przemyśle samochodowym, naftowym, a także w sektorze medialnym, poprzez udziały w telewizji ORT oraz w koncernie aluminiowym RUSAL. Warto odnotować, że rosyjski przewoźnik lotniczy Aerofłot procesował się z nim o zwrot pieniędzy w związku z nieprawidłowościami w prywatyzacji z początku lat 90. Bieriezowski ostatecznie wygrał przed sądem w Londynie, a przewoźnik przejął około 32 mln funtów od firm powiązanych z oligarchą.

Konflikt z Władimirem Putinem i emigracja

Zmiana władzy w Rosji w osobie Władimira Putina zapoczątkowała nowy etap w życiu Borisa Bieriezowskiego, który okazał się być początkiem jego upadku i przymusowej emigracji. Konflikt z nowym prezydentem stał się punktem zwrotnym, prowadzącym do utraty wpływów i pozycji w kraju.

Powody konfliktu

Po dojściu do władzy Władimira Putina, Boris Bieriezowski znalazł się w ostrym konflikcie z nowym prezydentem. Różnice w wizji rozwoju Rosji, a także próby Putina ograniczenia wpływu oligarchów na politykę i gospodarkę, doprowadziły do narastającego napięcia. Bieriezowski, przyzwyczajony do swojej pozycji i wpływów z czasów Jelcyna, nie potrafił odnaleźć się w nowej rzeczywistości politycznej, co ostatecznie doprowadziło do jego konfrontacji z Kremlem.

Emigracja do Londynu

Konsekwencją konfliktu z Władimirem Putinem było zmuszenie Borisa Bieriezowskiego do opuszczenia Rosji w 2001 roku. Udając się na polityczną emigrację do Londynu, rozpoczął nowy, trudny rozdział swojego życia. Brytyjska stolica stała się jego nowym domem, ale także miejscem, z którego kontynuował krytykę Kremla, jednocześnie doświadczając licznych trudności i zagrożeń.

Kontrowersje, procesy sądowe i zagrożenie życia

Życie Borisa Bieriezowskiego po emigracji było naznaczone licznymi kontrowersjami, procesami sądowymi i ciągłym zagrożeniem życia. Rosyjskie władze dążyły do jego ukarania, a jego działania na emigracji często wywoływały burzliwe reakcje. W tym burzliwym okresie pojawiły się również doniesienia dotyczące zagrożenia jego życia ze strony rosyjskich służb.

Wyrok sądowy w Rosji

29 listopada 2007 roku sąd w Moskwie skazał Borisa Bieriezowskiego zaocznie na sześć lat robót w kolonii karnej. Wyrok ten był wynikiem licznych oskarżeń kierowanych przeciwko niemu przez rosyjską prokuraturę po jego ucieczce z kraju. Oskarżenia dotyczyły między innymi wyprowadzenia pieniędzy z Aerofłotu za pośrednictwem szwajcarskiej spółki Andava. W tej samej sprawie w 2007 roku sąd w Moskwie skazał go zaocznie na sześć i pół roku więzienia za wyprowadzenie z Aerofłotu pieniędzy. Wyrok ten, choć wydany zaocznie, podkreślał napięte relacje między Bieriezowskim a rosyjskim wymiarem sprawiedliwości.

Zagrożenie życia i sprawa Litwinienki

Życie Borisa Bieriezowskiego na emigracji było nieustannie zagrożone. Według relacji Aleksandra Litwinienki, byłego agenta FSB, otrzymał on bezpośredni rozkaz zabicia Bieriezowskiego, którego jednak nie wykonał. Ta historia stała się jednym z najgłośniejszych wątków dotyczących walki rosyjskich służb z oligarchami na emigracji, podkreślając skalę zagrożeń, z jakimi musiał się mierzyć rosyjski biznesmen Borys Bieriezowski.

Życie prywatne i rodzinne

Choć Boris Bieriezowski był postacią powszechnie znaną ze swojej działalności publicznej i biznesowej, jego życie prywatne pozostawało w dużej mierze w cieniu tych wydarzeń. Informacje na temat jego rodziny są ograniczone, jednak kluczowe elementy, takie jak relacje małżeńskie, odgrywały istotną rolę w jego osobistym życiu, a nawet wpływały na jego publiczną tożsamość.

Relacje małżeńskie

Artykuł nie zawiera szczegółowych informacji o wszystkich związkach Borisa Bieriezowskiego, jednakże wspomina o jego żonie Jelenie. Jej imię miało szczególne znaczenie, ponieważ od niego najprawdopodobniej utworzył swoje nowe nazwisko, Jelenin, po otrzymaniu azylu w Wielkiej Brytanii. Ten fakt podkreśla, jak ważne były dla niego więzi rodzinne, nawet w kontekście tak radykalnych zmian życiowych, jak zmiana tożsamości.

Nazwisko utworzone od imienia żony

Zmiana nazwiska na Płaton Jelenin była znaczącym wydarzeniem w życiu Borisa Bieriezowskiego. Jak sugerują fakty, nazwisko „Jelenin” zostało prawdopodobnie utworzone od imienia jego żony, Jeleny. Ta osobista symbolika, połączona z oficjalnym przyjęciem nowego nazwiska za zgodą brytyjskich władz, podkreślała jego nowe życie na emigracji i prawdopodobnie stanowiła próbę oddzielenia się od przeszłości oraz stworzenia nowej tożsamości, która odzwierciedlała jego nowy status i bliskość z rodziną.

Ostatnie lata życia i śmierć

Ostatnie lata życia Borisa Bieriezowskiego były naznaczone rozczarowaniem, utratą wpływów i pogłębiającymi się problemami finansowymi. Jego śmierć, która nastąpiła w 2013 roku, była tragicznym wydarzeniem, które wywołało falę spekulacji i licznych hipotez na temat jej okoliczności. Oficjalne ustalenia wskazują na samobójstwo, jednak temat śmierci w Wielkiej Brytanii budzi wciąż pytania.

Okoliczności śmierci

Boris Bieriezowski zmarł 23 marca 2013 roku w Sunninghill, w wieku 67 lat. Zgodnie z ustaleniami, popełnił samobójstwo poprzez powieszenie się w swojej łazience. Tragiczne wydarzenie miało miejsce w jego domu w Ascot pod Londynem. Pierwsze wyniki autopsji nie wykazały śladów walki, co sugerowało samobójstwo. Mimo oficjalnych ustaleń, okoliczności śmierci rosyjskiego oligarchy Borisa Bieriezowskiego budziły liczne wątpliwości i spekulacje, zwłaszcza w kontekście jego konfliktu z Kremlem. Wiele osób zastanawiało się, czy prosił Putina o przebaczenie lub czy jego śmierć była wynikiem nacisków politycznych.

Miejsce spoczynku

Ciało Borisa Bieriezowskiego zostało pochowane na Brookwood Cemetery w hrabstwie Surrey w Anglii. Wybór tego miejsca spoczynku podkreśla jego wieloletnie związki z Wielką Brytanią po opuszczeniu Rosji. Jego pochówek na angielskiej ziemi symbolizuje zakończenie burzliwego rozdziału życia, spędzonego z dala od ojczyzny, w kraju, który stał się jego azylem i ostatecznym miejscem spoczynku. Warto zaznaczyć, że jego śmierć w Wielkiej Brytanii, jako skonfliktowanego z Kremlem biznesmena, była przedmiotem zainteresowania i dyskusji.

Dziedzictwo i międzynarodowe uznanie

Boris Bieriezowski pozostawił po sobie złożone dziedzictwo. Z jednej strony był postacią, która odegrała kluczową rolę w transformacji Rosji, budując fortunę i wpływy polityczne. Z drugiej strony, jego postać jest symbolem kontrowersji, konfliktów i tragicznych wyborów. Jego międzynarodowe uznanie jako naukowca i biznesmena jest jednak niepodważalne.

Ciekawostki biograficzne

Fakt, że Boris Bieriezowski funkcjonował oficjalnie jako Płaton Jelenin i pod tym nazwiskiem podróżował po świecie, na przykład do Gruzji, stanowi jeden z najbardziej intrygujących elementów jego biografii. Pokazuje to skalę jego ochrony przez brytyjskie służby oraz jego determinację w ukrywaniu swojej tożsamości w obliczu potencjalnych zagrożeń. Był on postacią, która potrafiła metodycznie i konsekwentnie działać, a w przeszłości zwyciężał dopóty, dopóki sprzyjały mu okoliczności.

Międzynarodowe identyfikatory i bazy danych

Jako postać o znaczeniu historycznym i naukowym, Boris Bieriezowski jest skatalogowany w licznych międzynarodowych bazach autorytetów. Jego prace naukowe i osiągnięcia zostały odnotowane w systemach takich jak VIAF (z identyfikatorem 84143753), ISNI oraz w katalogach Library of Congress. Potwierdza to jego trwały ślad w dokumentacji światowej i jego znaczenie jako postaci akademickiej i publicznej.

Kluczowe etapy kariery Borisa Bieriezowskiego

Kariera Borisa Bieriezowskiego była dynamiczna i pełna zwrotów akcji, obejmując kluczowe etapy od nauki, przez biznes, po politykę, a następnie emigrację i konflikt z władzą.

• 1962-1967: Studia w Moskiewskim Instytucie Leśnym i na Moskiewskim Uniwersytecie Państwowym.
• Lata 70. i 80.: Praca naukowa w Instytucie Problemów Zarządzania Akademii Nauk ZSRR, uzyskanie stopni doktora nauk matematyczno-fizycznych i doktora nauk technicznych.
• 1991: Wybór na członka-korespondenta Rosyjskiej Akademii Nauk.
• Lata 90.: Błyskawiczne gromadzenie fortuny, status najbogatszego człowieka w Rosji (1995), szacowany majątek na 3 miliardy dolarów (1997).
• Lata 90. i 1998-1999: Bliska współpraca z prezydentem Borysem Jelcynem, rola w „rodzinie kremlowskiej”, funkcja Sekretarza Wykonawczego WNP.
• 2001: Konflikt z Władimirem Putinem, emigracja do Londynu.
• 2003: Zmiana tożsamości na Płaton Jelenin.
• 2007: Zaoczny wyrok sądowy w Moskwie.
• 2013: Śmierć w Sunninghill, Wielka Brytania.

Wykształcenie i osiągnięcia naukowe

Boris Bieriezowski był postacią o wybitnych zdolnościach intelektualnych, co potwierdza jego ścieżka edukacyjna i osiągnięcia naukowe. Jego wykształcenie stanowiło solidny fundament dla późniejszych sukcesów w zupełnie innych dziedzinach.

Praca badawcza Borisa Bieriezowskiego koncentrowała się w Instytucie Problemów Zarządzania Akademii Nauk ZSRR. Jego specjalizacje obejmowały kluczowe dziedziny takie jak informatyka, technika obliczeniowa oraz automatyzacja, co potwierdza jego wybór na członka-korespondenta Rosyjskiej Akademii Nauk w 1991 roku.

Kariera polityczna i biznesowa

Boris Bieriezowski był jedną z najbardziej wpływowych postaci Rosji lat 90. Jego droga do potęgi była szybka i spektakularna, obejmując strategiczne sojusze i znaczące inwestycje.

• Współpraca z Borysem Jelcynem: Kluczowa postać tzw. „rodziny kremlowskiej”, aktywnie finansował kampanie wyborcze prezydenta.
• Funkcja w WNP: W latach 1998–1999 sprawował prestiżową funkcję Sekretarza Wykonawczego Wspólnoty Niepodległych Państw (WNP).
• Konflikt z Władimirem Putinem: Po dojściu Putina do władzy, Bieriezowski popadł w ostry konflikt, co zmusiło go do emigracji w 2001 roku.

Kontrowersje i życie po emigracji

Po opuszczeniu Rosji, życie Borisa Bieriezowskiego było naznaczone konfliktami prawnymi i zagrożeniami. Jego postawa wobec władz rosyjskich i działania na emigracji budziły liczne kontrowersje.

• Wyrok sądowy w Rosji: 29 listopada 2007 roku skazany zaocznie na sześć lat robót w kolonii karnej.
• Zagrożenie życia: Według relacji Aleksandra Litwinienki, istniał rozkaz zabicia Bieriezowskiego.
• Podwójna tożsamość: Funkcjonowanie pod nazwiskiem Płaton Jelenin od 2003 roku.

Podsumowanie

Boris Abramowicz Bieriezowski, postać o niezwykłej dynamice i złożoności, pozostawił trwały ślad w historii współczesnej Rosji. Jego droga od wybitnego naukowca do jednego z najpotężniejszych oligarchów i gracza politycznego lat 90. XX wieku, a następnie do emigranta politycznego, ilustruje burzliwe przemiany postsowieckiej epoki. Choć jego życie zakończyło się tragicznie, jego wpływ na kształtowanie rosyjskiej gospodarki i polityki pozostaje ważnym elementem analiz historycznych i ekonomicznych.

Często Zadawane Pytania (FAQ)

Źródła:
https://pl.wikipedia.org/wiki/Boris_Bieriezowski