Andrew Carnegie, urodzony 25 listopada 1835 roku w Szkocji, był szkocko-amerykańskim przemysłowcem i filantropem, który stał się jedną z najbardziej wpływowych postaci w historii amerykańskiego przemysłu. Na przełomie XIX i XX wieku zrewolucjonizował produkcję stali, budując potężne imperium przemysłowe, które uczyniło go jednym z najbogatszych ludzi na świecie. Po osiągnięciu szczytu potęgi ekonomicznej, Carnegie poświęcił resztę życia działalności charytatywnej, rozdając większość swojego majątku na cele społeczne, edukacyjne i kulturalne.
Wiek: Na rok 2024 Andrew Carnegie miałby 189 lat.
Żona/Mąż: Louise Whitfield (żona)
Dzieci: Margaret Carnegie Miller (córka)
Zawód: Przemysłowiec, filantrop
Główne osiągnięcie: Budowa Carnegie Steel Company i jej późniejsza sprzedaż, prowadząca do powstania U.S. Steel, a także przełomowa działalność filantropijna.
Kim był Andrew Carnegie?
Andrew Carnegie zapisał się w historii jako szkocko-amerykański przemysłowiec, który stał się jednym z najbogatszych Amerykanów w historii. Jego działalność koncentrowała się na przewodzeniu ekspansji przemysłu stalowego pod koniec XIX wieku. Był postacią, która nie tylko zdominowała rynek hutniczy, ale także wywarła znaczący wpływ na kształtowanie amerykańskiego kapitalizmu i jego stosunek do kwestii społecznych.
Podstawowe informacje
Gdzie i kiedy urodził się Andrew Carnegie?
Andrew Carnegie urodził się 25 listopada 1835 roku w Dunfermline w Szkocji. Jego narodziny miały miejsce w typowej dla tamtych czasów chacie tkacza, co stanowiło wyraźny kontrast z ogromnym bogactwem, które zgromadził w późniejszym życiu.
Gdzie spoczywa Andrew Carnegie?
Po śmierci, która nastąpiła 11 sierpnia 1919 roku, Andrew Carnegie został pochowany na cmentarzu Sleepy Hollow w miejscowości Sleepy Hollow w stanie Nowy Jork. Jego grób do dziś znajduje się w tej malowniczej lokalizacji, przypominając o jednym z najbardziej wpływowych przemysłowców w historii Ameryki.
Rodzina i życie prywatne
Rodzice i ich wpływ
Ojcem Andrew był William Carnegie, który prowadził biznes tkacki. Jednak w trudnych czasach głodu, to matka, Margaret Morrison Carnegie, stała się główną żywicielką rodziny. Jej siła i determinacja z pewnością miały wpływ na młodego Andrew, kształtując jego późniejsze podejście do życia i pracy.
Wpływ wuja
Ogromny wpływ na młodego Andrew miał jego wuj ze strony matki, George Lauder Sr. To właśnie on zaszczepił w chłopcu zamiłowanie do literatury, w szczególności do dzieł Roberta Burnsa, a także zapoznał go z historiami szkockich bohaterów narodowych, co z pewnością wpłynęło na jego późniejszą postawę i inspiracje.
Relacja z bratem
Andrew Carnegie okazywał wsparcie swojemu młodszemu bratu, Thomasowi. Gdy Andrew piął się po szczeblach kariery i został superintendentem w Pennsylvania Railroad, zatrudnił Thomasa jako swojego osobistego sekretarza i operatora telegrafu.
Małżeństwo i córka
Andrew Carnegie ożenił się z Louise Whitfield w 1887 roku, mając wówczas 51 lat. Para miała jedną córkę, Margaret Carnegie Miller, którą Andrew nazwał na cześć swojej ukochanej matki. To małżeństwo i rodzina stanowiły ważny element jego życia osobistego.
Emigracja do Stanów Zjednoczonych
W 1848 roku, gdy Andrew miał zaledwie 12 lat, rodzina Carnegie podjęła decyzję o emigracji do Allegheny w Pensylwanii. Decyzja ta była bezpośrednią konsekwencją upadku biznesu ojca oraz panującego w kraju głodu. Ta podróż zapoczątkowała nową erę w życiu młodego Andrew, otwierając mu drogę do wielkich możliwości w Ameryce.
Kariera zawodowa i budowa imperium
Pierwsze kroki zawodowe w USA
Po przybyciu do Stanów Zjednoczonych w 1848 roku, Andrew Carnegie rozpoczął swoją karierę jako „bobbin boy” (chłopiec od szpulek) w fabryce bawełny Anchor Cotton Mills. Praca ta, trwająca 12 godzin dziennie, przynosiła mu skromne wynagrodzenie w wysokości zaledwie 1,20 dolara tygodniowo.
Praca przy silniku parowym
Kolejnym etapem w karierze młodego Carnegie’ego była praca u Johna Haya, gdzie za 2 dolary tygodniowo obsługiwał mały silnik parowy. To doświadczenie, choć płatne, było dla niego traumatyczne, a nocami dręczyły go koszmary o wybuchającym kotle.
Kariera w telegrafie
W 1849 roku Andrew Carnegie podjął pracę jako goniec telegraficzny. Jego niezwykła pracowitość i zdolności pozwoliły mu szybko nauczyć się rozpoznawać sygnały telegraficzne „na ucho”, co otworzyło mu drogę do szybkiego awansu na stanowisko operatora telegrafu.
Przełom w Pennsylvania Railroad
Kluczowym momentem w karierze Andrew Carnegie było zatrudnienie przez Thomasa A. Scotta w 1853 roku na stanowisku sekretarza i operatora w Pennsylvania Railroad. Carnegie szybko piął się po szczeblach kariery, a w wieku zaledwie 24 lat objął stanowisko superintendenta Dywizji Zachodniej.
Imperium Stalowe
W latach 1875–1900 Andrew Carnegie zbudował potęgę Carnegie Steel Company w Pittsburghu. Dzięki wykorzystaniu nowoczesnych metod produkcji i innowacyjnemu zarządzaniu kosztami, jego firma zdominowała rynek hutniczy, stając się liderem przemysłu stalowego.
Sprzedaż firmy i U.S. Steel
W 1901 roku Andrew Carnegie podjął decyzję o sprzedaży swojej firmy bankierowi J.P. Morganowi za astronomiczną kwotę 303 450 000 dolarów. Sprzedaż ta doprowadziła do powstania United States Steel Corporation, jednego z największych konglomeratów przemysłowych w historii.
Najbogatszy człowiek świata
Transakcja z J.P. Morganem uczyniła Andrew Carnegie najbogatszym człowiekiem świata w tamtym czasie, przewyższając nawet Johna D. Rockefellera. Jego majątek osiągnął niewyobrażalne rozmiary, co otworzyło nowy rozdział w jego życiu, poświęcony głównie filantropii.
Majątek i inwestycje Andrew Carnegie
Pierwsza ważna inwestycja
Pierwszą znaczącą inwestycją Andrew Carnegie była ta z 1855 roku, kiedy to zainwestował 500 dolarów w Adams Express Company. Aby zdobyć te fundusze, jego matka musiała zastawić ich rodzinny dom, co świadczy o determinacji i wierze młodego Carnegie’ego w swój potencjał inwestycyjny.
Udane inwestycje w wagony sypialne
Jedną z jego najbardziej udanych wczesnych inwestycji było nabycie udziałów w firmie wagonów sypialnych Theodore’a Tuttle Woodruffa, znanej jako Woodruff sleeping car company. Ta inwestycja przyniosła mu znaczące zyski i utwierdziła jego pozycję jako zdolnego inwestora.
Skala filantropijnych darowizn
Po sprzedaży Carnegie Steel w 1901 roku, Andrew Carnegie rozdał około 350 milionów dolarów na cele społeczne i charytatywne, zgodnie z jego filozofią podziału bogactwa.
Filantropia i filozofia życiowa Andrew Carnegie
Koncepcja „Ewangelii Bogactwa”
W 1889 roku Andrew Carnegie opublikował swój słynny artykuł „The Gospel of Wealth”. W tym przełomowym tekście głosił, że bogaci mają moralny obowiązek rozdawać swój majątek na cele społeczne i dobro wspólne. Była to jego główna filozofia dotycząca zarządzania zgromadzonym bogactwem.
Filozofia wobec bogactwa
Andrew Carnegie był przekonany, że „człowiek, który umiera bogaty, umiera w hańbie”. Popierał progresywne opodatkowanie oraz podatki od spadków, wierząc, że akumulacja nadmiernego bogactwa przez jednostki jest szkodliwa dla społeczeństwa.
Budowa bibliotek publicznych
Jednym z najbardziej namacalnych przejawów filantropii Andrew Carnegie było sfinansowanie powstania około 3000 bibliotek publicznych na całym świecie, znanych jako Carnegie libraries. Był to wyraz jego głębokiej wdzięczności dla pułkownika Jamesa Andersona, który otwierał swoją prywatną bibliotekę dla pracujących chłopców, dając im dostęp do wiedzy.
Wsparcie dla edukacji i nauki
Andrew Carnegie odegrał kluczową rolę w rozwoju edukacji i nauki. Założył Carnegie Mellon University w Pittsburghu oraz Carnegie Institution for Science w Waszyngtonie. Jego wsparcie dla szkolnictwa wyższego obejmowało także ogromne fundusze przekazane na Carnegie Trust for the Universities of Scotland, wspierając rozwój edukacji w jego ojczyźnie.
Działalność na rzecz pokoju
Carnegie był także wielkim orędownikiem pokoju światowego. Sfinansował budowę Pałacu Pokoju w Hadze (Peace Palace), symbolu międzynarodowej współpracy i dyplomacji. Ponadto, założył Carnegie Endowment for International Peace, organizację, której przekazał 10 milionów dolarów na promowanie dyplomacji jako alternatywy dla wojny.
Ufundowanie Carnegie Hall
W 1891 roku Andrew Carnegie ufundował jedną z najbardziej prestiżowych sal koncertowych świata – Carnegie Hall w Nowym Jorku. Ta wspaniała instytucja do dziś jest symbolem jego wsparcia dla sztuki i kultury.
Kontrowersje i skandale w życiu Andrew Carnegie
Strajk w Homestead (1892)
Najczarniejszą kartą w karierze Andrew Carnegie był strajk w jego hucie w Homestead w 1892 roku. Doszło wówczas do krwawego starcia z agentami Pinkertona, w wyniku którego zginęło 10 osób. Zdarzenie to rzuciło cień na jego reputację, mimo iż w tym czasie przebywał w Szkocji, popierał twardą linię swojego wspólnika, Henry’ego Fricka.
Powódź w Johnstown (1889)
Andrew Carnegie był również członkiem klubu, którego źle utrzymana tama pękła w 1889 roku, powodując tragiczną powódź w Johnstown. W wyniku tej katastrofy zginęło ponad 2200 osób. Choć klub wygrał procesy sądowe, Carnegie osobiście przekazał fundusze na odbudowę biblioteki w Johnstown, próbując ratować swój wizerunek po tej tragedii.
Ciekawostki z życia Andrew Carnegie
Pierwsza podróż
Przed wyjazdem do Ameryki, Andrew Carnegie tylko raz opuścił swoje rodzinne Dunfermline. Była to wycieczka do Edynburga, gdzie miał okazję zobaczyć królową Wiktorię.
Pionierskie decyzje kadrowe
Jako superintendent Pennsylvania Railroad, Carnegie wykazał się pionierskim podejściem do rekrutacji. Zatrudnił swoją kuzynkę, Marię Hogan, która dzięki jego wsparciu stała się pierwszą kobietą-operatorem telegrafu w historii USA.
Zamiłowanie do nauki
Mimo braku formalnego wyższego wykształcenia, Andrew Carnegie był powszechnie uznawany za uczonego. Utrzymywał bliskie relacje z licznymi intelektualistami, w tym z filozofem Herbertem Spencerem.
Chronologia życia i kariery Andrew Carnegie
Najważniejsze daty i wydarzenia
Życie i kariera Andrew Carnegie były pełne przełomowych momentów, które ukształtowały jego legendę. Poniższa tabela przedstawia kluczowe daty i wydarzenia, które miały miejsce w jego życiu.
| Data | Wydarzenie |
|---|---|
| 25 listopada 1835 | Narodziny Andrew Carnegie w Dunfermline, Szkocja. |
| 1848 | Emigracja rodziny Carnegie do Allegheny w Pensylwanii. Początek pracy jako „bobbin boy”. |
| 1849 | Rozpoczęcie pracy jako goniec telegraficzny. |
| 1853 | Zatrudnienie w Pennsylvania Railroad przez Thomasa A. Scotta. |
| 1855 | Pierwsza inwestycja w Adams Express Company. |
| 1875–1900 | Budowa potęgi Carnegie Steel Company. |
| 1889 | Publikacja artykułu „The Gospel of Wealth”. |
| 1891 | Ufundowanie Carnegie Hall w Nowym Jorku. |
| 1892 | Strajk w hucie Homestead. |
| 1901 | Sprzedaż Carnegie Steel Company J.P. Morganowi. |
| 11 sierpnia 1919 | Śmierć Andrew Carnegie. |
Główne filantropijne przedsięwzięcia Andrew Carnegie
Andrew Carnegie, kierując się swoją filozofią „Ewangelii Bogactwa”, przeznaczył znaczną część swojego majątku na cele społeczne. Jego działalność filantropijna obejmowała szeroki zakres dziedzin, od edukacji po promowanie pokoju.
- Budowa około 3000 bibliotek publicznych (Carnegie libraries).
- Założenie Carnegie Mellon University w Pittsburghu.
- Utworzenie Carnegie Institution for Science w Waszyngtonie.
- Finansowanie Carnegie Trust for the Universities of Scotland.
- Wsparcie budowy Pałacu Pokoju w Hadze.
- Założenie Carnegie Endowment for International Peace z kapitałem 10 milionów dolarów.
- Ufundowanie Carnegie Hall w Nowym Jorku.
Dziedzictwo i wpływ
Dziedzictwo Andrew Carnegie jest wielowymiarowe. Z jednej strony jest pamiętany jako jeden z największych przemysłowców w historii, który zrewolucjonizował produkcję stali i przyczynił się do rozwoju Stanów Zjednoczonych. Z drugiej strony, jego działalność filantropijna, oparta na przekonaniu o moralnym obowiązku dzielenia się bogactwem, pozostawiła trwały ślad w rozwoju edukacji, nauki i kultury na całym świecie. Jego życie jest inspirującym przykładem tego, jak ogromny wpływ można wywrzeć, kierując się zasadami hojności i odpowiedzialności społecznej.
Często Zadawane Pytania (FAQ)
Kim był Andrew Carnegie?
Andrew Carnegie był szkocko-amerykańskim przemysłowcem i filantropem, który zdominował amerykański przemysł stalowy w XIX wieku. Był jednym z najbogatszych ludzi swoich czasów i znacząco wpłynął na rozwój amerykańskiej gospodarki.
Co wynalazł Andrew Carnegie?
Andrew Carnegie nie wynalazł żadnej konkretnej technologii czy produktu. Jego geniusz polegał na innowacyjnym zarządzaniu i skalowaniu procesów produkcyjnych, zwłaszcza w przemyśle stalowym. Wprowadził i udoskonalił metody produkcji stali na masową skalę.
Co stało się z majątkiem Carnegie?
Andrew Carnegie przeznaczył większość swojego ogromnego majątku na cele filantropijne. Założył liczne instytucje, w tym Carnegie Corporation of New York, fundacje edukacyjne i publiczne biblioteki na całym świecie.
Jaką religię wyznawał Andrew Carnegie?
Andrew Carnegie wychował się w rodzinie prezbiteriańskiej i przez większość życia pozostawał związany z tym nurtem protestantyzmu. Choć sam nie był gorliwym wyznawcą, jego edukacja i wartości były silnie zakorzenione w jego wierzeniach.
Źródła:
https://en.wikipedia.org/wiki/Andrew_Carnegie
